Aktualności

15 stycznia 2020

IMP o sektorze usług opieki domowej w Niemczech.

Na początku bieżącego roku w Dzienniku Gazecie Prawnej ukazał się artykuł opracowany przez ekspertów IMP draa Marka Benio i dr Marcina Kiełbasę dotyczący usług opieki domowej w Niemczech. Poniżej przedstawiamy omówienie najważniejszych kwestii, poruszonych w tym artykule.

Niemiecka branża opieki.

Niezmiennie większość pracowników sektora opieki domowej w Niemczech stanowią pracownicy delegowani z Polski. Przy czym w tej nieustannie rozwijającej się branży nie brakuje kreatywnych pracodawców, którzy stosują praktyki majace na celu obchodzenie prawa. Najczęściej są to tzw. spółki – skrzynki pocztowe rejestrowane w Polsce przez przedsiębiorców z Niemiec. Szara strefa, której obszar w tym sektorze usług jest wyjątkowo rozległy ( ponad 90 proc. opiekunów z Europy Środkowo-Wschodniej jest zatrudnionych w Niemczech bez opłacania składek i podatków!) ma swoje negatywne implikacje dla legalnie działających polskich firm w tym sektorze. Wobec zaistniałego zjawiska instutycje kontrolne niesłusznie kładą nacisk na kontrolowanie wciąż tych samych legalnie działających na rynku dużych podmiotów. Jednocześnie instytucje lekceważą spółki skrzynki, które najczęściej są średnimi lub małymi podmiotami.

Idą zmiany w prawie niemieckim …

W ostatnich miesiącach trwają przygotowania do zmian w prawie niemieckim, które dotkną sektora opieki. Bundestag i niemieckie Ministerstwo Pracy i Spraw Społecznych (BMAS) rozpoczęły  prace nad normą DIN – uregulowaniem zasad dofinansowania usługi opieki świadczonej w domu oraz wprowadzeniem standardów minimalnych dla tej usługi. Postulowane zmiany obejmują m.in. propozycje ograniczania udziału własnego podopiecznego w opłacaniu kosztów opieki domowej i zmniejszania obciążeń indywidualnych opiekunów. Zwrócono również uwagę na konieczność ustanowienia progu własnych wydatków podopiecznego w całości kosztów związanych ze świadczeniem mu opieki. Postulaty te ukazały się w raporcie opublikowanym przez SPD w dniu 6 września 2019 r. [„Positionpapier der SPD-Bundesfraktion vom 06.09.2019 Pflege solidarisch gestalten”].

W tym miejscu warto też wspomnieć o projekcie związków zawodowych DGB (Deutscher Gewerkschaftsbund) oraz BMAS – „Uczciwa Mobilność” [Faire Mobilität], adresowanym do pracowników delegowanych do Niemiec. Projekt obejmuje stworzenie sieci biur doradztwa dla opiekunów w Niemczech.

…i w prawie UE.

Rok 2020 upłynie również pod znakiem zmian w prawie UE. W kontekście branży opieki szczególne znaczenie ma rewizja rozporządzeń o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (883/2004 i 987/2009).

Obecnie w myśl art. 13 rozporządzenia 883/2004 wobec osoby, która normalnie wykonuje pracę najemną w dwóch lub więcej państwach członkowskich możliwe jest zastosowanie ustawodastwa miejsca zamieszkania pracownika lub miejsca w którym znajduje się siedziba lub miejsce wykonywania działalności przedsiębiorstwa lub pracodawcy. Nowelizacja nie zakłada zmiany tego przepisu. Planowana zmiana obejmie natomiast przepisy wykonawcze, które mają doprecyzować pojęcie „siedziby pracodawcy”. W zmienianym art. 14 ust. 5a rozporządzenia 987/2009 zaproponowano szereg czynników, od których uzależnione będzie określanie siedziby lub miejsca prowadzenia działalności przedsiębiostwa. Należą do nich: obroty, liczba usług świadczonych przez pracowników tego przedsiębiorstwa i / lub dochód, czas pracy świadczonej w każdym państwie członkowskim, w którym działalność jest prowadzona, miejsca, w których odbywają się walne zgromadzenia oraz zwyczajowy charakter prowadzonej działalności. Wyliczenie to podlegało w międzyczasie szeregowi zmian, przy czym jako czynniki które są stałe w proponowanej definicji wskazać należy kryteria  takie jak „obroty” i „czas pracy”.

Stanowisko IMP – brak spójności w proponowanej definicji siedziby pracodawcy.

Niewątpliwie intencją jaka przyświeca projektowi statuującemu definicję siedziby firmy jest stworzenie  mechanizmów pozwalających skutecznie identyfikować podmioty obchodzące prawo – spółki skrzynki pocztowe.

Jak już wskazano, w obecnie zaproponowanym kształcie definicja siedziby firmy opiera się głównie o kryterium obrotu, ilości usług wykonanych przez pracowników ich dochodu oraz czasu pracy pracowników. W ocenie ekspertów IMP definicja opierająca się na takich wskaźnikach nie jest spójna, a wyszczególnione w niej kryteria nie będą w procesie weryfikacji przedsiębiorstw spełniać swojej roli. Co więcej, posługiwanie się takimi kryteriami z prawdopodobieństwem graniczącym z pewnością będzie przysparzać w przyszłości wiele problemów. Dla przykładu, należaloby zadać pytanie, jak określić siedzibę firmy, która wykazuje większość przychodów z kraju członkowskim A, a większość czasu pracy wykonywana jest w kraju B?

Wobec wątpliwości które się pojawiają, w ocenie ekspertów IMP z defincji siedziby pracodawcy powinny zniknąć kryteria takie jak obroty i czas pracy. Należałoby zamiast tego przyjąć mechanizm, który opierałby się w pierwszej kolejności na kontroli miejsca, gdzie podejmowane są kluczowe decyzje w danym przedsiębiorstwie i gdzie pełnione są funkcje jego administracji centralnej. Jeśli nie ma wątpliwości co do tego gdzie znajduje się to miejsce, to badanie pozostałych kryteriów przez instytucję właściwą, w tym obrotów i czasu pracy pracowników powinno byćzbędne. Ze strony IMP padła również propozycja, aby zmieniany art. 14 ust. 5a rozporządzenia 987/2009 miał zastosowanie wyłącznie w przypadku, gdy firma ma wiele zakładów na terenie różnych państw członkowskich, lub gdy jest powiązana kapitałowo i/lub osobowo z przedsiębiorstwem mającym siedzibę rejestrową na terenie innego państwa. Rozwiązania takie uznać należałoby za kompromisowe. Pozwoliłyby one na skuteczną idektyfikację firm skrzynek przy jednoczesnym uniknięciu negatywnych konsekwencji dla uczciwych przedsiębiorców.

 

Dyskusja nad problemami branży podczas EKMP 2020

Branża opieki i jego otoczenie prawne niezmiennie pozostają przedmiotem zainteresowania i działań podejmowanych przez Inicjatywę Mobilności Pracy. W związku z tym podczas najbliższej, siódmej już edycji Europejskiego Kongresu Mobilności Pracy z pewnością nie zabraknie zagadnień dotyczące tego sektora usług.  Zachęcamy do śledzenia strony EKMP, gdzie w najbliższym czasie zaczną pojawiać się aktualności związane z organizacją wydarzenia.

Katarzyna Węglarz (IMP)
Zdjęcie: Matthias Zomer (Pexels)

Ministerstwo Rozwoju przygotowało Czarną Księgę barier na rynku wewnętrznym

Poprzedni post

Raport o delegowaniu pracowników – formularze A1 wydane w 2018 r.

Następny post